Groblje „Njive“ u Modranu predstavlja ne samo mesto večnog počinka, već i kamen temeljac lokalne istorije koji je nastao na raskršću rata, lične žrtve i simbolike zemljišta. Njagovo osnivanje, tokom tragičnog perioda Drugog svetskog rata, nije bio planirani urbanistički čin, već iznuđeni odgovor na krvavi sukob, zbog čega nosi duboki pečat stradanja.
Centralna figura ove priče je Jovan Кajmaković, čija je zemlja postala prvo utočište za mrtve. Taj prvi čin, koji je uključivao sahranu nepoznatih partizana, odmah je groblju dao mitsku i tragičnu dimenziju. Ne znajući ko su ti prvi pokojnici, groblje je postalo simbol sveobuhvatne žrtve i anonimnog herojstva, vezujući sudbinu Кajmakovićevog imanja za kolektivno sećanje na rat. Ovaj početak naglašava kako je privatna svojina, kroz dobročinstvo ili nevolju, pretvorena u javno dobro, u svetilište za izgubljene živote.
Sledeći važan sloj priče donosi Jovanov sin. Njagov čin proširenja groblja tokom života nije samo pragmatična odluka o uređenju prostora. On predstavlja neizgovoreni zavet i odanost prema ocu i prema zajednici. Preuzimajući odgovornost za proširenje, sin je potvrdio i učvrstio odluku svog oca, pretvarajući groblje iz nužne ratne mere u trajnu instituciju. Ovaj porodični kontinuitet u održavanju uspomene govori o duboko ukorenjenom osećaju odgovornosti i poštovanja prema istoriji koja je oblikovala njihovu zemlju.
Кonačno, lokacija na kojoj se groblje nalazi dodaje bogatu simboliku promena epoha. Njiva, koja se nekada zvala „begova bašča“, svedoči o transformaciji vlasnika i namene. Od bašte koja je možda bila simbol moći i uživanja u vreme Osmanskog carstva, preko obične zemljoradničke „njive“, do večnog doma, lokacija je postala arhiv vremena. Prelazak od „bašče“ do „groblja“ je metafora za istorijski tok – sve prolazi, sve se menja, ali zemlja ostaje i čuva tajne svih svojih gospodara, bilo da su živi ili mrtvi.
Groblje „Njive“ u Modranu je, dakle, mnogo više od pukog spiska imena. To je priča o zemlji koja pamti, o daru Jovana Кajmakovića, o anonimnim žrtvama, o posvećenosti njegovog sina i o simboličnom nasleđu „begove bašče“.
